Król angielski, Henryk VIII, na początku wybuchu ruchu reformacyjnego pozostawał katolikiem. Został nawet odznaczony przez papieża za szczególne zasługi dla Kościoła, nie tolerował bowiem protestantów na terenie Anglii. Dość szybko jednak, z przyczyn czysto politycznych, niechętny możliwości ingerencji papiestwa w sprawy wewnętrzne Anglii, odwrócił się od swego pierwotnego wyznania. Nie przychylił się też do żadnej z istniejących już na kontynencie koncepcji protestanckich, lecz w 1534 roku dokonał aktu supremacji - ogłosił się głową Kościoła angielskiego. Powstał wtedy, istniejący na Wyspach do dziś, Kościół anglikański, niezwiązany z papiestwem. Z kolei we Francji stronnictwo katolickie co i rusz ścierało się ze stronnictwem protestanckim w walce o władzę. W roku 1572, gdy protestant Henryk Burbon, król Nawarry, przyjechał do Paryża by pobrać się z Małgorzatą Walezjuszką, stronnictwo katolickie dokonało masowej rzezi hugenotów, bo tak nazywano we Francji protestantów. 24 sierpnia tegoż roku zamordowano ok. 3 tysiące hugenotów, co przeszło do historii pod nazwą "Nocy św. Bartłomieja". Samemu Henrykowi Burbonowi udało się przeżyć. Wydarzenie to zostało potępione przez środowiska protestanckie całej Europy, a nawet przez część środowisk katolickich. W roku 1594 ogłoszono we Francji edykt zwany nantejskim. Gwarantował on swobodę kultu i wyznania na terenie całej Francji, z wyłączeniem Paryża. Zakończyło to wojny religijne we Francji.